Soranicede şimdiki zaman
Soranicede şimdiki zaman دە de- öneki, şimdiki zaman gövdesi ve bir şahıs ekiyle kurulur: -im (ben), -ît (sen), -êt veya -at (o), -în (biz), -in (siz, onlar). "Çûn" (gitmek) "deçim" (gidiyorum) olur.
Gövdeler ve ekler
Şimdiki zaman gövdesi her fiille birlikte öğrenilmelidir: kirdin → ke-, çûn → ç-, xwardin → xo-, bînîn → bîn-. Ünlüyle biten bir gövdeden sonra üçüncü tekil şahıs eki -at olur: "dekat" (yapıyor). "Xwardin" fiilinin düzensiz biçimi "dexwat" (yiyor) şeklindedir.
Aynı biçim hem "giderim" hem "gidiyorum" anlamına gelir, bir zaman kelimesiyle birlikte "gideceğim" anlamına da: "Sibey dêm" (yarın geleceğim). Konuşmada önek çoğu zaman de- yerine e- olarak söylenir.
| Şahıs | kirdin | çûn |
|---|---|---|
| ben | دەکەمdekem | دەچمdeçim |
| sen (tekil) | دەکەیتdekeyt | دەچیتdeçît |
| o | دەکاتdekat | دەچێتdeçêt |
| biz | دەکەینdekeyn | دەچینdeçîn |
| siz (çoğul) | دەکەنdeken | دەچنdeçin |
| onlar | دەکەنdeken | دەچنdeçin |
Örnekler
- من دەچمە قوتابخانە.min deçme qutabxane.Okula gidiyorum.
- تۆ چی دەکەیت؟to çî dekeyt?Ne yapıyorsun?
- ئەو کوردی قسە دەکات.ew kurdî qise dekat.O Kürtçe konuşuyor.
- ئێمە نان دەخۆین.ême nan dexoyn.Ekmek yiyoruz.
- سبەی دێم.sibey dêm.Yarın geleceğim.
Kendin dene
Bunun Soranice karşılığı ne? Cevabı düşün, sonra kontrol et.
- Okula gidiyorum.
Cevabı göster
من دەچمە قوتابخانە.min deçme qutabxane. - O Kürtçe konuşuyor.
Cevabı göster
ئەو کوردی قسە دەکات.ew kurdî qise dekat. - Yarın geleceğim.
Cevabı göster
سبەی دێم.sibey dêm.
Sık yapılan hatalar
- de- önekini unutmak: "gidiyorum" "çim" değil, "deçim" olur.
- Ünlüyle biten gövdeden sonra -êt kullanmak: "yapıyor" "dekêt" değil, "dekat" olur.
- Ünlüyle biten gövdeden sonra -ît kullanmak: "yapıyorsun" "dekeyt" olur.
- Geniş zaman ve şimdiki zaman için ayrı biçim aramak: "deçim" hem "giderim" hem "gidiyorum" demektir.
Tüm Soranice dilbilgisi konuları
İleri okuma
- W. M. Thackston: Sorani Kurdish. A Reference Grammar with Selected Readings. Harvard University, 2006.
- Ernest N. McCarus: A Kurdish Grammar. Descriptive Analysis of the Kurdish of Sulaimaniya, Iraq. American Council of Learned Societies, 1958.