الفبای سورانی
سورانی از راست به چپ با الفبایی بر پایهٔ خط عربی با حدود ۳۴ حرف نوشته میشود. برخلاف عربی و فارسی، تقریباً هر واکه را با یک حرف مینویسد، پس بیشتر واژهها دقیقاً همانطور خوانده میشوند که نوشته شدهاند.
| حرف | آوا (IPA) | واژهٔ نمونه | معنی |
|---|---|---|---|
| ئ | /ʔ/ | ئاوaw | آب |
| ا | /aː/ | ئاسمانasman | آسمان |
| ب | /b/ | بارانbaran | باران |
| پ | /p/ | پێpê | پا |
| ت | /t/ | تەماتەtemate | گوجهفرنگی |
| ج | /dʒ/ | جلcil | لباس |
| چ | /tʃ/ | چاوçaw | چشم |
| ح | /ħ/ | حەوتḧewt | هفت |
| خ | /x/ | خوێxwê | نمک |
| د | /d/ | دارdar | درخت، چوب |
| ر | /ɾ/ | سەرser | سر |
| ڕ | /r/ | ڕۆژřoj | روز |
| ز | /z/ | زمانziman | زبان |
| ژ | /ʒ/ | ژنjin | زن |
| س | /s/ | سێوsêw | سیب |
| ش | /ʃ/ | شەوşew | شب |
| ع | /ʕ/ | عەرەب'ereb | عرب |
| غ | /ɣ/ | غەمẍem | غم |
| ف | /f/ | فڕۆکەfřoke | هواپیما |
| ڤ | /v/ | ڤیتامینvîtamîn | ویتامین |
| ق | /q/ | قەڵەمqellem | قلم |
| ک | /k/ | کتێبkitêb | کتاب |
| گ | /ɡ/ | گوڵgull | گل |
| ل | /l/ | لێوlêw | لب |
| ڵ | /ɫ/ | ماڵmall | خانه، منزل |
| م | /m/ | مانگmang | ماه |
| ن | /n/ | نانnan | نان |
| ه | /h/ | هەنارhenar | انار |
| ە | /ɛ/ | دەستdest | دست |
| و | /w / u/ | وڵاتwellat | کشور |
| وو | /uː/ | دوورdûr | دور |
| ۆ | /o/ | کۆترkoter | کبوتر |
| ی | /j / iː/ | یەکyek | یک |
| ێ | /eː/ | ئێستاêsta | اکنون |
واکهها نوشته میشوند
واکههای a (ا)، e (ە)، ê (ێ)، o (ۆ)، î (ی) و û (وو) هر کدام حرف خود را دارند. فقط i کوتاه معمولاً نوشته نمیشود: کتێب خوانده میشود kitêb. واژهای که با واکه شروع شود با ئ آغاز میشود، یک همزهٔ سبک که واکه را حمل میکند، مانند ئاو (aw، آب).
حرفهایی که در عربی نیستند
سورانی برای صداهای کردی حرفهایی افزوده است: پ (p)، چ (ç)، ژ (j)، گ (g)، ڤ (v)، ڕ (یک r لرزان)، ڵ (یک l تیره و سنگین که هرگز در آغاز واژه نمیآید)، ۆ (o)، ێ (ê) و ە (e). چهار حرف نخست را از فارسی میشناسی. مانند عربی و فارسی، بیشتر حرفها بسته به جایشان در واژه شکل عوض میکنند و برخی به حرف بعدی نمیچسبند.
ادامهٔ یادگیری
منابع بیشتر
- W. M. Thackston: Sorani Kurdish. A Reference Grammar with Selected Readings. Harvard University, 2006.
- Ernest N. McCarus: A Kurdish Grammar. Descriptive Analysis of the Kurdish of Sulaimaniya, Iraq. American Council of Learned Societies, 1958.