الفبای کرمانجی
کرمانجی با الفبای هاوار نوشته میشود: ۳۱ حرف لاتین، و واژهها همانطور که تلفظ میشوند نوشته میشوند. همهٔ حرفها خوانده میشوند، پس به محض اینکه حرفها را بشناسی، میتوانی هر واژه را با صدای بلند بخوانی.
| حرف | آوا (IPA) | واژهٔ نمونه | معنی |
|---|---|---|---|
| A a | /aː/ | av | آب |
| B b | /b/ | bav | پدر |
| C c | /dʒ/ | cih | جا |
| Ç ç | /tʃ/ | çav | چشم |
| D d | /d/ | dest | دست |
| E e | /ɛ/ | ez | من |
| Ê ê | /eː/ | êvar | عصر، شامگاه |
| F f | /f/ | fêkî | میوه |
| G g | /ɡ/ | gul | گل، گل سرخ |
| H h | /h/ | hesp | اسب |
| I i | /ɪ/ | dil | دل |
| Î î | /iː/ | şîr | شیر |
| J j | /ʒ/ | jin | زن |
| K k | /k/ | kevir | سنگ |
| L l | /l/ | ling | پا |
| M m | /m/ | mal | خانه، منزل |
| N n | /n/ | nan | نان |
| O o | /oː/ | ode | اتاق |
| P p | /p/ | pisîk | گربه |
| Q q | /q/ | qelem | قلم |
| R r | /ɾ/ | roj | روز، خورشید |
| S s | /s/ | sêv | سیب |
| Ş ş | /ʃ/ | şev | شب |
| T t | /t/ | tav | آفتاب |
| U u | /ʊ/ | kur | پسر |
| Û û | /uː/ | dûr | دور |
| V v | /v/ | dev | دهان |
| W w | /w/ | welat | کشور، میهن |
| X x | /x/ | xwişk | خواهر |
| Y y | /j/ | yek | یک |
| Z z | /z/ | ziman | زبان |
واکهها
کرمانجی هشت واکه دارد. واکههای کوتاه e، i و u هستند و واکههای بلند a، ê، î، o و û. علامت ^ روی حرف، واکهٔ بلند را نشان میدهد: i کوتاه و کمرنگ است، نزدیک به کسره، و î بلند است، مانند ی در شیر. i کوتاه اغلب کامل تلفظ نمیشود و در بسیاری از واژهها در گفتار تند به کلی میافتد.
حرفهایی با تلفظ ویژه
c مانند ج فارسی تلفظ میشود، ç مانند چ، ş مانند ش و j مانند ژ. x همان خ فارسی است، صدایی زبر از ته گلو. q مانند k است، اما عقبتر در گلو تلفظ میشود. r معمولاً یک ر کوتاه و ضربهای است، مانند ر فارسی، و در برخی واژهها لرزان.
ادامهٔ یادگیری
منابع بیشتر
- W. M. Thackston: Kurmanji Kurdish. A Reference Grammar with Selected Readings. Harvard University, 2006.
- Celadet Bedir Khan, Roger Lescot: Grammaire kurde (dialecte kurmandji). Paris, 1970.